CENNIK 2017 (sklepy)

Specjalnie dla Was przygotowałam uśredniony cennik produktów spożywczych w sklepach. W Albanii zakupy można zrobić zarówno w małych sklepikach jak i dużych marketach (SPAR, Conad, Big Market etc). Gdzie jest taniej? Z mojego życiowego doświadczenia wynika, że zależy od produktów, a czasem cena w dużym sklepie jest niewiele wyższa. Oczywiście w sklepikach w kurortach i blisko hoteli zwykle w sezonie ceny idą w górę. Pamiętajmy również, że ceny warzyw i owoców też są uzależnione od miesiąca!

Różnice w cenach najbardziej widoczne są między miejscowościami. Na wybrzeżu najdroższa jest zdecydowanie Saranda, gdzie ceny czy to w sklepach czy w restauracjach potrafią być nawet 20% wyższe. Pamiętajmy o tym czytając cenniki!

Przelicznik 1 euro = ok 135 leków

Produkty podstawowe

Chleb ok. 50-80 leków

Bułka ok. 10-30 leków

Serek topiony w plastrach ok.120-150 leków

Serek topiony w trójkątach (całe opakowanie) ok. 120-150 leków

Ser kackavall 600-1200 leków/ kilogram

Ser biały typu feta 400-1000 leków/kilogram

(sery są krowie-lopa, kozie-dhi i owcze-dele)

Wędlina (opakowanie) ok. 150 leków

Oliwki opakowanie ok. 160 leków

Mleko ok. 120-150 leków

Dhalle ok. 50-70 leków

Pasztet  ok.150 leków

Parówki (opakowanie 4 sztuki) ok 200 leków

Fergese lub ajvar słoik 750 gr ok 250 leków

Świeże ryby i owoce morza

Levrek ok 600-750 kg

Koca ok 800-1000 kg

Krewetki ok 800-1000 kg

Małże (w skorupkach, nieoczyszczone) 150-250 kg

Mięso

Cielęcina ok 750-800 leków/kg

Wieprzowina ok 550-600 leków/kg

Jagnięcina ok 700-800 leków/kg

Qofte opakowanie 350 g ok 100-150 leków

Warzywa i owoce

Pomidory w sezonie nawet ok 30-50 leków/kg, poza sezonem ok 60-80 leków/kg

Ogórki w sezonie nawet ok 30-40 leków/kg, poza sezonem ok 50-80 leków/kg

Arbuzy w sezonie nawet ok 10-20 leków/kg, poza sezonem ok 50 leków/kg

Melony w sezonie nawet ok 20-300 leków/kg, poza sezonem ok 50 leków/kg

Winogrona w sezonie nawet ok 20-50 leków/kg, poza sezonem ok 150 leków/kg

Alkohole

Piwo (Tirana, Korca etc)puszka 0,5l ok. 70-150 leków (zależy od marki)

Koniak Skanderbeg 600-800 leków (NIE WARTO SZUKAĆ TANIEJ! Mogą zdarzyć się podróbki) ARTYKUŁ O ALKOHOLACH!

Wino od 350 do 1200 leków (mówię o winach Albańskich, które są najczęściej półwytrawne) ARTYKUŁ O WINACH!

Papierosy 250-350 leków (zależy od marki)

Napoje

Woda 1,5 ok 100 leków/ Woda 0,5 ok 50 leków

Fanta/Coca cola etc 1,5 l ok 160-200 leków

CENNIK W RESTAURACJACH!

Komunistyczny szlak…

…czyli Tirana stawia na nowe muzea. O tym, w jak ciekawy sposób rozwija się stolica Albanii pisałam już kilkukrotnie. Dziś chciałabym zebrać informacje o trzech najnowszych turystycznych miejscach: Bunk’art 1, Bunk’art 2 oraz Shtepia me gjethe (House of leaves/Dom Liści). Czy w ogóle warto je odwiedzić? Czy trzeba zobaczyć wszystkie? Co poszczególne muzea nam oferują?

O tym jak do poszczególnych miejsc dotrzeć przeczytacie w moim artykule o Tiranie.

Wszystkie te obiekty zostały otworzone w przeciągu ostatniego roku i ze względu na to nie ma o nich informacji w tradycyjnych przewodnikach. Pojawiają się nieraz krótkie wzmianki lub relacje, ale niestety albo z błędami, albo bez konkretnego wyjaśnienia czym są te miejsca.

Założeniem tych trzech muzeów jest dotknięcie z różnej perspektywy czasów komunistycznych i wykorzystanie budowli, które w okresie Hodży miały duże znaczenie. Na pewno najbardziej oryginalnie na tym tle prezentują się Bunk’arty, które umieszczono w podziemnych bunkrach. Pokoje zostały wykorzystane jako sale ekspozycyjne, ale również dały przestrzeń do różnorodnych działań artystycznych.

Wszystkie muzea są multimedialne i zaprojektowane w nowoczesny oraz ciekawy sposób. Ilość różnorodnych materiałów jest wręcz imponująca! Zdjęcia, dokumenty, filmy, nagrania oraz interaktywne aplikacje działające przy pomocy kodów QR. Zwiedzanie tych miejsc dokładnie może zająć dużo czasu, ale dzięki nim możemy prześledzić komunistyczną przeszłość Albanii z kilku perspektyw.

Foto Bunk'art
Foto Bunk’art

Bunk’art 1

Godziny otwarcia 9:00-18:00 (do końca września codziennie)

Bilet normalny: 500 leków

Największe z muzeów położone w bunkrze przeciwatomowym. Bunkier został zbudowany pomiędzy rokiem 1972 oraz 1978 i został stworzony jako schronienie dla Hodży oraz Sztabu Generalnego w razie ataku chemicznego lub wojny nuklearnej.

Obiekt został wykonany z betonu i ma typowy owalny kształt. W środku kopuły znajdują się biura oraz korytarze. Zewnętrzne betonowe mury mają metr grubości. Dach bunkra jest pokryty grubą warstwą ziemi, której grubość sięga 100 metrów. Bunkier posiada 106 pokoi i aulę. Obiekt ma pięć poziomów.

Pierwszym pokojem jest pokój Envera Hodży z oryginalnym wyposażeniem. Innym tego typu pokojem jest pomieszczenie, gdzie miał przebywać Mehmet Shehu – prawa ręka dyktatora. Są urządzone zupełnie inaczej – wręcz luksusowo- kontrastują z pozostałymi ascetycznymi wnętrzami.

Tematyka Bunk’art 1:

  1. Okres II wojny światowej przede wszystkim w kontekście działań Hodży oraz komunistycznego ruchu oporu. Jest to również okres kształtowania się Komunistycznej Partii Albanii. Wszystko to ma wpływ na późniejsze losy kraju.
  2. Czasy komunistyczne podzielone na dwa etapy: powojenny czas nadziei oraz późniejszy okres budowana „czerwonej Albanii”. Ukazany jest rozwój kraju, ale w kontraście do propagandy i komunistycznych zbrodni.
  3. Czasy bunkeryzacji czyli wyjaśnienie zjawiska związanego z bunkrami.
  4. Okres ateizacji czyli niszczenia religii aż po czasy odrodzenia w latach dziewięćdziesiątych i współczesne współistnienie różnych wyznań.
  5. Wnętrza ukazujące dawny styl czyli mieszkanie, sklep, szkoła.

13898639_10155034092111521_449167311_o13681794_10155034091986521_98738297_o

Bunk’art 2

Godziny otwarcia 10:00-20:00 (do końca września codziennie)

Bilet normalny: 500 leków

wp-1490794409259.jpg

Tunel Ministerstwa Spraw Wewnętrznych został zbudowany między 1981 i 1986 rokiem i jest uważany za jedno z ostatnich „wielkich dzieł” stworzonych przez reżim komunistyczny w ramach projektu bunkeryzacji. Bunkier MSW jest typem podziemnej budowli. Został stworzony przez Kompanię Konstrukcyjną 10, która wydrążyła ogromny kanał w pobliżu budynku Ministerstwa. Po zagospodarowaniu wewnętrznych przestrzeni, wyższa część została zabezpieczona warstwą betonu o grubości 240 cm (grubość jest widoczna wzdłuż schodów wyjściowych). Bunkrowi została nadana nazwa „Objekti Shtylla” (kolumna) i posiada 24 pokoje, apartament zarezerwowany dla Ministra Spraw Wewnętrznych i obszerną salę dedykowaną komunikacji wewnętrznej. Jak wiele innych bunkrów tej wielkości, ten również został zbudowany w przypadku potencjalnego ataku chemicznego lub nuklearnego.

18765093_10156127205006521_2028101157_o

IMG_20170328_131322

Tematyka Bunk’art 2

  1. Pierwsze pomieszczenia dotyczą historii policji oraz innych jednostek podległych MSW. Dużo miejsca poświęca się działaniom służb bezpieczeństwa, milicji obywatelskiej czy służb granicznych w czasach reżimu komunistycznego.
  2. Już sama kopuła zewnętrzna wskazuje na to, że mamy przed sobą miejsce poświęcone ofiarom reżimu komunistycznego. Faktycznie historia służb, o których wspominam w pierwszym punkcie zazębia się z historią opresji oraz zbrodni tamtych czasów. Stajemy twarzą w twarz z bardzo wstrząsającymi materiałami dotyczącymi: tortur, internowań, egzekucji… Możemy wysłuchać historii więzionych w obozach pracy, dowiedzieć się ile tysięcy osób było osadzonych w więzieniach lub zabitych, a nawet zobaczyć listy nazwisk wywieszone w pokojach, które przypominają izby pamięci.

IMG_20170328_141113

1

IMG_20170328_135257

3

Shtepia me Gjethe/House of Leaves

Godziny otwarcia 10:00-20:00 (poniedziałki wolne)

Cena biletu normalnego: 700 leków

18765236_10156125884341521_296559591_o

Dom został zbudowany w 1931 roku i początkowo był pierwszą w Albanii kliniką położniczą. Dopiero w czasach komunistycznych przemienił się w siedzibę Sigurimi.

18765332_10156125885326521_295327149_o

Tematyka Domu Liści:

  1. Historia Służby Bezpieczeństwa
  2. Bardzo szczegółowo przedstawione metody działania Sigurimi. Prezentowany jest wszelkiego rodzaju sprzęt jakiego używali do inwigilacji, infografiki przedstawiają struktury oraz to jak rozpracowywano „wrogów”. Mamy dużo liczb dotyczących agentów oraz całego zaplecza ludzkiego współpracującego z reżimem.
  3. Wyjaśnienie całej „ideologi” związanej z walką klas oraz wrogiem wewnętrznym i zewnętrznym.
  4. Metody działania propagandy ukazane przez bogaty materiał filmowy. Na przykład możemy obejrzeć fabularne filmy z tamtych czasów prezentujące odpowiednio zmanipulowaną rzeczywistość.

18742181_10156125886236521_1606597545_o18742209_10156125885446521_796295448_o18744955_10156125885891521_1176755600_o18765120_10156125884171521_1815332312_o18767083_10156125885871521_190358193_o18765383_10156125883746521_1371357207_o

 

Podsumowanie

Czy warto? Na pewno! Czy wszystkie? Niekoniecznie.

Ogromną zaletą tych miejsc jest ich klimat. Podziemne, zimne bunkry, które pozwalają nam poczuć atmosferę paranoi i zamknięcia. Dom liści, który został w niektórych miejscach „niewykończony”. Na zewnątrz sprawia wrażenie zdewastowanego! Co więcej również w środku korytarze czy schody zostały pozostawione „bez remontu”.

To jest na pewno pierwszy argument, który wskazuje, że powinniśmy odwiedzić te obiekty.

18789031_10156125881746521_1732610963_o18742442_10156125881496521_1064267653_o

Bunk’art 1, dla mnie, jest takim najważniejszym projektem, który pokazuje „wielkość systemu” i bardzo ciekawie prezentuje historię Albanii. Plus oczywiście kontakt z charakterystycznymi dla epoki wnętrzami oraz prezentacje artystyczne. Jego wadą jest to, że znajduje się poza centrum.

Bunk’art 2 to zdecydowanie mniejsza przestrzeń i po wyjściu nie ma takiego efektu jak w przypadku jedynki. Poza tym część o historii MSW i służb jest czasem nudnawa. Jednak miejsca poświęcone ofiarom reżimu są jak cios, który powala na ziemię. To jest punkt styczny z Bunk’art 1. Tam mamy pierwszy rozdział dotyczący potworności systemu, a tu pojawia się rozwinięcie tego wątku.

W jedynce nacisk położony jest na historię, a dwójka stawia „kropkę nad i.” Oba obiekty fajnie się uzupełniają, ale można je traktować zupełnie niezależnie.

Jak do tego przystaje Shtepia me gjethe? Jest to projekt niezależny od bunkrów, ale korespondujący zwłaszcza z Bunk’art 2. Dom liści wykorzystuje materiały MSW, z którym bunkier numer 2 jest powiązany. Dlatego są wątki, które się powtarzają. Dom wśród liści może być najbardziej „niezrozumiały”, gdyż opowiada w dość wyizolowany sposób historię komunizmu z perspektywy Służb Bezpieczeństwa. Przepełniony dokumentami oraz drobiazgami, które owszem wyglądają ciekawie, ale niewiele wnoszą do naszej wiedzy o Albanii.

Bolączką wszystkich tych miejsc, że niektóre fakty czy nazwiska podawane są jako oczywistość bez słowa wyjaśnienia. Wiadomo, że każdy wyniesie z tych miejsc swój bagaż wiedzy, który będzie przystosowany do tego co wcześniej czytał czy słyszał. Jednak czasem przydałoby się jakieś zaplecze. Podam prosty przykład. Krąży informacja, że w Bunk’art 1 jest bardzo mało miejsca poświęconego czasom Hodży. Wynika to zapewne z myślenia, że Hodża pojawił się w 1944 roku w Albanii i po prostu zaczął rządzić. To są proste skojarzenia i ja je całkowicie rozumiem, gdyż nie każdy zna historię Albanii. Nie trzeba przecież wiedzieć, że opowieść o dochodzeniu dyktatora do władzy zaczęła się jeszcze przed zakończeniem wojny.

Mimo angielskich napisów prezentowane jako część ekspozycji dokumenty w języku albańskim mogą być dla turysty elementem wystroju. Mniej czasem znaczy więcej.

Niemniej jednak każde z tych miejsc jest godne polecenia! Warto spędzić przynajmniej w jednym z tych muzeów więcej czasu i skoncentrować się na tym co próbuje się tam przekazać. Są to miejsca po pierwsze oryginalne, po drugie ciekawe, a po trzecie bardzo „albańskie”.

Zapraszam też na zwiedzanie tych miejsc ze mną na wycieczkach fakultatywnych!

*przy opisywaniu obiektów korzystałam z oficjalnych materiałów placówek

Tirana i co dalej?

Czasy szczęśliwie się zmieniły i pojawia się coraz więcej lotów do Tirany. Zwłaszcza w okresie letnim można wykorzystać sieć charterów, którymi posługują się duże biura podróży i przylecieć do Albanii. Nawet jeśli przylecimy gdziekolwiek indziej, bardzo często przygodę z Albanią zaczynamy właśnie w stolicy. Dziś będzie dużo rad dla osób, które nagle znajdują się w szalonej, albańskiej rzeczywistości i zaczynają przygodę z tym krajem.

Continue reading „Tirana i co dalej?”

Kobieca historia

O tym, że Albanki są bardzo atrakcyjne wie chyba każdy. Mi jakoś nadal bardziej po drodze z moimi polskimi przyjaciółkami, ale nie można mieć wszystkiego. Dziś z okazji Dnia Kobiet o ciekawych postaciach „babskiej” historii Albanii. Continue reading „Kobieca historia”

Dardha i Pogradec

Dziś ostatni wpis relacjonujący moją sierpniową, urodzinową wycieczkę. Byliśmy w Korczy i Voskopoje. Czas na klamrę: góry i wodę czyli Dardha oraz Pogradec.

Continue reading „Dardha i Pogradec”

10 rzeczy, które trzeba zrobić w Albanii!

Albania to nie tylko plażowanie i zwyczajne zwiedzanie. Możemy spróbować poznać ten kraj w trochę inny sposób. Oto moje top 10 rzeczy, które naprawdę warto zrobić właśnie tam lub których gdzieś indziej nie zrobicie! Continue reading „10 rzeczy, które trzeba zrobić w Albanii!”

Voskopoje. Albańska Atlantyda

Zapomniałem powiedzieć, że w Voskopoje rosło dużo mchu. Na wiosnę, kiedy topnieją śniegi, pola wokół miasta pokrywał fioletowy mech, który we wschodnich promieniach słońca przybierał niebieską barwę. O tej porze roku zapach mchu wypełniał Voskopoje i kobiety zajmowały się jego zbieraniem. Ich piersi, włosy, pachy i całe ciało pachniało mchem oszałamiając mężczyzn. (…) Od mchu wzięła się nazwa Voskopoje, które w dawnych czasach po łacinie zwane było Muskopolis lub Miasto Mchu. (…)
Jeśli Voskopoje byłoby ciałem to kupcy i rzemieślnicy byliby dłońmi i nogami, artyści byliby oczami i uszami, natomiast kapłani byliby mózgiem. Pozostała część byłaby ustami, które jedzą dzięki trzem pozostałym oraz za nich mówią.
Ben Blushi „Te jetosh ne ishull” tłum. własne*

Continue reading „Voskopoje. Albańska Atlantyda”